พระเชตุพนสุโชทัย

พระดีที่ถูกลืมเป็นพระกรุเก่าของจังหวัดสุโขทัย เมืองหลวงของไทยสมัยราชวงศ์พระเครื่อง คือ พระเชตุพน ซึ่งอดีตเป็นพระเครื่องที่ได้รับความนิยมในหมู่นักเลงพระสมัยก่อนเป็นอย่างมาก สมัยนั้นไม่มีใครที่ไม่รู้จักหรือไม่ได้ยินชื่อพระเชตุพนเพราะประสบการณ์ทางด้านคงกระพันสูงมาก เทียบเท่ากับพระกรุเก่าอื่นๆได้อย่างสบาย แม้ว่าพระเชตุพนจะเป็นพระเครื่องขนาดเล็ก คือประมาณปลายนิ้วก้อยเท่านั้นเอง แต่ว่าเรื่องพุทธคุณสูงเกินขนาดนัก สมัยก่อนักสะสมพระเครื่องรุ่นนั้นนิยมจัดเอาพระเชตุพนไปเข้าชุดพระเครื่องที่มีขนาดเล็กกัน

พระเชตุพนถูกขุดขึ้นมาจากกรุเมื่อหลายสิบปีมาแล้วที่วัดเชตุพน ซึ่งเป็นวัดเก่าแก่สมัยกรุงสุโขทัย สมัยนั้นมีคนลักลอบขุดกรุเพื่อหาทรัพย์สมบัติตามวัดเก่าๆกันมาก พระเจดีย์ใต้ฐานพระประธาน บริเวณวัดหรือแม้แต่ตามองค์พระที่มีขนาดใหญ่ก็จะถูกเจาะขุดเพื่อหาของมีค่าไม่ยกเว้น นับว่าเป็นการทำลายศาสนวัตถุไปอย่างน่าเสียดายของผู้ที่ไม่กลัวบาปกรรม พระเชตุพนนอกจากว่าจะมีการขุดพบที่วัดเชตุพนแล้วยังมีการขุดได้จากบริเวณในเขตของ จ.สุโขทัย จึงมักมีการเรียกสร้อย ห้อยท้ายพระเชตุพนไปด้วยเสมอๆว่า พระเชตุพน สุโขทัย แต่ว่าในเขตของจังหวัดกำแพงเพชรก็เคยมีพระขึ้นจากกรุ แล้วมีลักษณะคล้ายๆกันกับพระเชตุพนสุโขทัยเหมือนกัน แต่เรียกกันว่า พระกำแพงหน้าโหนก เพราะพระกรุของเมืองกำแพงเพชรมักจะมีการเรียกว่าพระกำแพงนำหน้าเสมอ

ส่วนพระเชตุพลสุโขทัย บางครั้งก็มีการเรียกว่า พระเชตุพนหน้าโหนก เหตุที่เรียกกันว่า พระเชตุพนหน้าโหนก นั้นท่านต้องเข้าใจว่าคำว่า โหนก หมายถึงลักษณะของการนูนขึ้นมา แล้วที่เรียกกันว่า พระเชตุพนหน้าโหนก นักเล่นพระเครื่องรุ่นเก่าๆ ได้ให้เหตุผลว่าธรรมดาแล้วพระกรุเก่าแทบทุกกรุที่มีขนาดเล็กๆมักจะไม่ค่อยปรากฏรายละเอียดของใบหน้า เช่น ตา จมูก ปาก หู กันมากนัก พระกรุ ที่ปรากฏรายละเอียดของใบหน้าจะเป็นพระกรุที่มีขนาดใหญ่ แต่พระเชตุพนแม้ว่าจะเป็นพระกรุขนาดเล็ก แต่ช่างได้แกะพิมพ์ให้มีรายละเอียดของใบหน้าปรากฏขึ้น นับว่าเป็นความพิถีพิถันและละเอียดอ่อนของช่างประติมากรรมเป็ยอย่างยิ่ง